IAS અને IPS નો કેટલો હોય છે પગાર અને કોણ હોય છે વધુ પાવરફુલ? અહીં વાંચો

0

દરેક વ્યક્તિ IAS-IPS બનવાનું સપનું ધરાવે છે, પરંતુ ખૂબ જ ઓછા લોકોનું આ સપનું પરિપૂર્ણ થતું હોય છે. યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (UPSC) ની પરીક્ષા એક સૌથી મુશ્કેલ પરીક્ષા ગણાય છે. મુશ્કેલ પરીક્ષામાં પાસ થનારાઓ જ દેશના અમલદારશાહીનો બની શકે છે. આ માટે, પહેલા યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન એટલે કે યુપીએસસીની પરીક્ષાઓ પાસ કરવી પડે છે. આ પરીક્ષામાં પ્રાપ્ત થયેલ રેન્કિંગના આધારે ભારતીય વહીવટી સેવા (IAS) અથવા ભારતીય પોલીસ સેવા (IPS) માં પસંદગી કરવામાં આવે છે.

દર વર્ષે લાખો ઉમેદવારો આ પરીક્ષા આપે છે અને સપનું જુએ છે કે તેઓ આઈએએસ અથવા આઈપીએસનું પદ પ્રાપ્ત કરે. આજે અમે તમને જણાવી રહ્યા છીએ કે આઈપીએસ અને આઈએએસની વિશેષતા શું છે અને કોની કઈ જવાબદારી હોય છે.

Image Source

આઈએએસ એટલે ભારતીય વહીવટી સેવા, જેના દ્વારા તમે અમલદારશાહીમાં દાખલ થાઓ છો. તમને જણાવી દઈએ કે આઇએએસ અધિકારીઓને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોમાં ખૂબ મહત્વની પોસ્ટ્સની જવાબદારી સોંપવામાં આવે છે. એક આઈએએસ અધિકારી રાજ્યમાં મુખ્ય સચિવ અને કેન્દ્ર સરકારમાં કેબિનેટ સચિવના પદ પર પહોંચી શકે છે.

તે જ સમયે, આઈપીએસ એટલે ભારતીય પોલીસ સેવાના અધિકારીઓ રાજ્ય અને કેન્દ્રિય પોલીસ દળમાં મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ ધરાવે છે. આમાં, ટ્રેની આઈપીએસ, ડીજીપી અથવા ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોથી લઈને સીબીઆઈ ચીફ બની શકાય છે. યુપીએસસી પરીક્ષા 3 ભાગોમાં આયોજિત કરવામાં આવે છે. 1. પ્રિલિમ્સ, 2. મુખ્ય પરીક્ષા, 2. ઇન્ટરવ્યૂ.

Image Source

આઈએએસ-આઇપીએસ વચ્ચે શું તફાવત છે?
– આઈએએસનો કોઈ ડ્રેસ કોડ નથી હોતો. તે હંમેશાં ફોર્મલ ડ્રેસમાં હોય છે, પરંતુ ફરજ પર હોય ત્યારે આઈપીએસ હંમેશાં યુનિફોર્મ જ પહેરે છે. જયારે આઈએએસ સાથે એક અથવા બે અંગરક્ષક મળે છે, જયારે સમગ્ર પોલીસ દળ આઈપીએસ સાથે ચાલે છે.
– જ્યારે આઈએએસ બને છે, ત્યારે એક મેડલ આપવામાં આવે છે. તેનાથી વિપરિત, જ્યારે આઈપીએસ બને છે, ત્યારે તેને સ્વોર્ડ ઓફ ઓનર એવોર્ડ આપવામાં આવે છે.

IAS-IPSની કામગીરી –
આઈપીએસ અધિકારીની વાત કરીએ, તો કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાની સાથે, જિલ્લામાં અથવા તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં ગુનાઓ અટકાવવાનું આઇપીએસનું કામ હોય છે. જયારે એક આઈએએસ અધિકારી જાહેર વહીવટ અને નીતિ નિર્માણ અને અમલીકરણ માટે જવાબદાર છે. એટલે કે, સરકાર જે નીતિઓ બનાવે છે તે નીતિઓને લાગુ કરવા માટે આઈએએસ અધિકારી જવાબદાર હોય છે.

Image Source

IAS-IPS પ્રારંભિક તૈયારી –
બંને હોદ્દાના લોકોને એક સાથે તાલીમ આપવામાં આવે છે. આઈએએસ અને આઈપીએસની પ્રથમ 3 મહિનાની તાલીમ લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી નેશનલ એડમિનિસ્ટ્રેશન એકેડેમી (LBSNAA) માં આપવામાં આવે છે. જેને ફાઉન્ડેશન કોર્સ પણ કહેવામાં આવે છે. તે પછી, બીજો પડાવ હોય છે. આઇપીએસને સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલ રાષ્ટ્રીય પોલીસ એકેડેમી એટલે કે એસવીપીએનપીએ હૈદરાબાદ મોકલવામાં આવે છે. જ્યાં તેમને પોલીસની તાલીમ આપવામાં આવે છે. આઈપીએસ તાલીમ વધુ મુશ્કેલ હોય છે. આમાં ઘોડેસવારી, પરેડ, હથિયાર ચલાવવા પણ સામેલ હોય છે.

કેડર નિયંત્રણ સત્તા –
IAS અને IPSમાં નિયંત્રક કોણ હોય છે તે જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે. IAS કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ, કર્મચારી જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન મંત્રાલય દ્વારા નિયંત્રિત હોય છે. આઈપીએસ ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા નિયંત્રિત હોય છે.

Image Source

વિભાગ અને પગાર –
આઈએએસ અધિકારીને સરકારી વિભાગ અને ઘણા મંત્રાલયોનું કામ આપી શકાય છે. તે જ સમયે, આઈપીએસ અધિકારી પોલીસ વિભાગમાં કામ કરે છે. બીજી બાજુ, જો તમે પગારની વાત કરો, તો આઈએએસનો પગાર આઈપીએસ કરતા વધારે હોય છે. સાતમા પગારપંચ પછી વાત કરવામાં આવે તો આઈએએસનો પગાર દર મહિને 56,100 થી 2.5 લાખ રૂપિયા હોય છે. આ સાથે અનેક સુવિધાઓ પણ પૂરી પાડવામાં આવે છે. તે જ સમયે, આઈપીએસનો પગાર દર મહિને, 56,100 રૂપિયાથી લઇને દર મહિને 2,25,000 રૂપિયા થઈ શકે છે. તમને જણાવી દઇએ કે, એક ક્ષેત્રમાં ફક્ત એક આઈએએસ હોય છે, જ્યારે આઈપીએસ એક કરતા વધારે હોઈ શકે છે.

પદાનુક્રમ રેન્ક વિશે વાત કરીએ તો, આઈએએસ ઉચ્ચતમ રેન્ક છે. જણાવી દઈએ કે, આઈએએસ એક જિલ્લાનો ડીએમ બને છે. તે જ સમયે, એક જિલ્લામાં એસપી એક આઈપીએસ જ બને છે.

કોણ વધુ શક્તિશાળી હોય છે –
આઈએએસ અને આઈપીએસ બંને સેવાઓમાં ઉચ્ચતમ જોબ પ્રોફાઇલ હોય છે અને બંને ખૂબ શક્તિશાળી પદ છે. પરંતુ IAS એક ડીએમ તરીકે વધુ શક્તિશાળી હોય છે. ત્યારે IPS પાસે ફક્ત તેના વિભાગની જવાબદારી હોય છે. ડીએમ તરીકે, આઈએએસ અધિકારી પોલીસ વિભાગની સાથે સાથે અન્ય વિભાગોના વડા હોય છે.

Image Source

આઇએએસ કેટલાક કારણોસર આઇપીએસ કરતા વધારે શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે. પ્રથમ કારણ એ છે કે રાજ્યના પોલીસ મહાનિર્દેશક (ડીજીપી) એ રાજ્યના શક્તિશાળી પોલીસ અધિકારી છે. પરંતુ તેણે ગૃહ સચિવને રિપોર્ટ કરવો પડે છે.

બીજી તરફ, સેક્રેટરી પદના અધિકારી આઈએએસ અધિકારી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં IPS પોતાનો અહેવાલ IASને આપે છે. ઘણીવાર જોવા મળે છે કે સીબીઆઈ, સીઆરપીએફ, બીએસએફ જેવા કેન્દ્રીય પોલીસ દળના તમામ વડાઓ આઈએએસ સચિવોને રિપોર્ટ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં આઇપીએસએ આઈએએસ હેઠળ કામ કરવું પડે છે. જણાવી દઇએ કે, ડીજીપીએ ગૃહ સચિવને રિપોર્ટ કરવો જરૂરી છે અને ગૃહ સચિવ ડીજીપીનો બોસ નથી. તેઓ એકબીજા સાથે સંકલનમાં કામ કરે છે.

Author: GujjuRocks Team તમે આ લેખ GujjuRocks ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો, આવી જ રીતે રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગી હોય એવી લાગણીસભર વાર્તાઓ, સ્વાસ્થ્યવર્ધક માહિતી, બોલીવુડની ખબરો, ધાર્મિક વાતો, રેસિપી તથા અન્ય રસપ્રદ માહિતીઓ મેળવવા માટે ગુજરાતીઓનું લોકપ્રિય ફેસબુક પેજ GujjuRocks લાઈક કરી જોડાઓ તથા હવે અમારા દરેક જોક્સ-સુવિચાર સીધા તમારા મોબાઈલમાં મેળવવા માટે અમારી મોબાઈલ એપ અહીં ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરી લેજો GujjuRocks Mobile App.

લેખ ગમ્યો હોય તો લાઈક કરી મિત્રો સાથે શેયર કરજો.