રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ મંગળવારે મુંબઈ સ્થિત સર્વોદય કો-ઓપરેટિવ બેંકનું બેંકિંગ લાઇસન્સ તાત્કાલિક અસરથી રદ કર્યું. કેન્દ્રીય બેંકે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે બેંક પાસે હવે પૂરતી મૂડી કે કમાણી કરવાની ક્ષમતા નથી; તેથી, તેને કામગીરી ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપવી તે તેના થાપણદારોના હિતમાં નથી. RBI ના નિર્ણય બાદ, બેંકને હવે કોઈપણ બેંકિંગ વ્યવસાય કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. આનો અર્થ એ થાય કે બેંક હવે નવી થાપણો સ્વીકારી શકશે નહીં, કે ગ્રાહકોને ઉપાડની મંજૂરી આપવા જેવી માનક બેંકિંગ સેવાઓ પ્રદાન કરી શકશે નહીં. સહકાર કમિશનર અને સહકારી મંડળીઓના રજિસ્ટ્રાર, મહારાષ્ટ્રને બેંકને બંધ કરવાની અને લિક્વિડેટરની નિમણૂક કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે પણ સૂચનાઓ જારી કરવામાં આવી છે.
RBI અનુસાર, બેંકના થાપણદારો ડિપોઝિટ ઇન્શ્યોરન્સ અને ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન (DICGC) યોજના હેઠળ ₹5 લાખની મર્યાદા સુધીની તેમની થાપણો પરત મેળવવા માટે હકદાર રહેશે. આ ચુકવણી DICGC કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર કરવામાં આવશે. કેન્દ્રીય બેંકે નોંધ્યું છે કે, બેંકના પોતાના ડેટાના આધારે, આશરે 98.36 ટકા થાપણદારોને તેમની થાપણોની સંપૂર્ણ રકમ મળવાની સંભાવના છે, કારણ કે તેમની હોલ્ડિંગ ₹5 લાખ વીમા મર્યાદામાં આવે છે. 31 માર્ચ, 2026 સુધીમાં, DICGC એ પહેલાથી જ ₹26.72 કરોડનું વિતરણ કરી દીધું હતું.
RBI એ આ પગલું શા માટે લીધું? :
RBI એ જણાવ્યું હતું કે સર્વોદય સહકારી બેંક બેંકિંગ નિયમન કાયદાની ઘણી જોગવાઈઓનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગઈ હતી. બેંકની વર્તમાન નાણાકીય સ્થિતિ એટલી હદે બગડી ગઈ હતી કે તે હવે તેના ગ્રાહકોને સંપૂર્ણ ચુકવણી કરવાની સ્થિતિમાં રહી નથી. કેન્દ્રીય બેંકે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બેંકને કામગીરી ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપવી એ જાહેર હિત અને તેના થાપણદારોના હિત બંને માટે હાનિકારક હોત. આ કારણોસર જ લાઇસન્સ રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
સહકારી બેંકો અંગે નવી ચિંતાઓ :
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, RBI એ ઘણી સહકારી બેંકો સામે કડક પગલાં લીધા છે. સેન્ટ્રલ બેંક આ ક્ષેત્રમાં નબળી નાણાકીય સ્થિતિ, નબળા શાસન અને નિયમનકારી બિન-પાલન અંગે સતત દેખરેખ રાખી રહી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે વધતી જતી સ્પર્ધા અને મૂડીની અછત નાની સહકારી બેંકો માટે મહત્વપૂર્ણ પડકારો તરીકે ઉભરી રહી છે.
