નાસાના અવકાશયાત્રીઓ સુનિતા વિલિયમ્સ અને બુચ વિલ્મોર આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) માં નવ મહિના વિતાવ્યા પછી પૃથ્વી પર પાછા ફર્યા છે. જો કે, આ મિશન તેમના માટે સરળ નહોતું કારણ કે તેઓ આઠ દિવસ માટે અવકાશમાં ગયા હતા. ગયા વર્ષે જૂનમાં સુનિતા વિલિયમ્સે આઠ દિવસના મિશન માટે અવકાશમાં ઉડાન ભરી હતી. ટેકનિકલ ખામી અને ઘણી સમસ્યાઓના કારણે તે અવકાશમાં ફસાઈ ગયા અને 286 દિવસ ત્યાં રહેવું પડ્યું. 8 દિવસના મિશનની તૈયારીથી નવ મહિનાથી વધુ સમય સુધી રોકાવાનું અવકાશયાત્રીઓ માટે સરળ નહોતું. આવી સ્થિતિમાં તેમણે પોતાને વ્યસ્ત રાખવા માટે ઘણી બધું કર્યુ.
સુનિતા વિલિયમ્સ અને બુચ વિલ્મોરે ISS પરના તેમના 9 મહિનાથી વધુ સમય દરમિયાન સ્ટેશન જાળવણીમાં મદદ કરી. વારંવાર અવકાશયાત્રાઓ પણ કરી અને અવકાશયાનનું સમારકામ કર્યું. સુનિતા અને બુચે સાથે મળીને સ્ટેશનના સાધનોનું સમારકામ કર્યું, NICER એક્સ-રે ટેલિસ્કોપ પર લાઇટ ફિલ્ટર્સ ઇન્સ્ટોલ કર્યા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ડોકિંગ એડેપ્ટર પર રિફ્લેક્ટર ડિવાઇસ બદલ્યું. એટલું જ નહીં, તેમણે અવકાશમાંથી યુએસ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં પણ પોતાનો મત આપ્યો.
સુનિતા વિલિયમ્સે ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં કહ્યું હતું કે અણધારી પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવો એ તેમની તાલીમનો એક ભાગ છે, તેથી તે અવકાશમાં આરામથી સમય વિતાવી રહી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ISS દર 24 કલાકે પૃથ્વીની 16 ભ્રમણકક્ષા પૂર્ણ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં, અવકાશયાત્રીઓને દર 45 મિનિટે સૂર્યોદય કે સૂર્યાસ્ત જોવા મળે છે, જે ખૂબ જ રોમાંચક છે. સુનિતાએ પછી કહ્યું કે પૃથ્વી પરથી ઘણા લોકો તેને સંદેશા મોકલે છે, જેનાથી તેને ઘર જેવું લાગે છે.
ગયા વર્ષે અમેરિકાની ચૂંટણીમાં બુચ, સુનિતા, ડોન પેટિટ અને નિક હેગને મતદાન કરવાની તક મળી હતી. અવકાશમાંથી મતદાન કરવા માટે, હ્યુસ્ટનમાં મિશન કંટ્રોલ સેન્ટરે એન્ક્રિપ્ટેડ ઇમેઇલ દ્વારા ISS ને મતપત્રો મોકલ્યા. અવકાશયાત્રીઓએ તેમને ભરીને ઉપગ્રહમાં ટ્રાન્સમિટ કર્યા. ઉપગ્રહે તેમને ન્યૂ મેક્સિકોના ગ્રાઉન્ડ ટર્મિનલ પર ટ્રાન્સમિટ કર્યા. ત્યાંથી, લેન્ડલાઈને મિશન કંટ્રોલને મતપત્રો મોકલ્યા, જેમણે તેમને ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે અવકાશયાત્રીઓના કાઉન્ટી ક્લાર્કને ફાઇલ કરવા માટે મોકલ્યા. સુનિતાએ અવકાશથી કહ્યું હતું કે તે સવારે 6:30 વાગ્યે ઉઠે છે અને દરરોજ બે કલાક કસરત કરે છે.
આ કસરત તેમને અવકાશમાં રહેવાથી થતા હાડકાની ઘનતાના નુકશાનને રોકવામાં મદદ કરે છે. અવકાશમાં શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણમાં રહેવાની અસરો ઘટાડવા માટે તેણીએ ત્રણ અલગ અલગ મશીનોનો ઉપયોગ કર્યો. આ પછી, બંને અવકાશયાત્રીઓએ સંશોધન સંબંધિત કાર્ય ચાલુ રાખ્યું. ક્રિસમસ પર, તેઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથકથી પૃથ્વી પરના તેમના મિત્રો અને પરિવારને મેરી ક્રિસમસની શુભેચ્છા પાઠવી. આખી ટીમે સાન્ટા ટોપી અને રેન્ડીયર શિંગડા પહેર્યા હતા. આ રીતે તે નાતાલની ખુશીઓમાં પણ જોડાયો.
આ બધું તેના માટે જરૂરી હતું જેથી તે એકલતા ન અનુભવે. આ જ કારણ હતું કે જ્યારે સુનિતા પૃથ્વી પર પાછી આવી ત્યારે સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ હોવા છતાં તે હસતી જોવા મળી. સુનિતા અને બૂચ વિલ્મોર બોઇંગ અને નાસાના 8 દિવસના સંયુક્ત ‘ક્રૂ ફ્લાઇટ ટેસ્ટ મિશન’ પર ગયાં હતાં, જેનો હેતુ બોઇંગના સ્ટારલાઇનર અવકાશયાનની અવકાશયાત્રીઓને સ્પેસ સ્ટેશન પર લઈ જવા અને ત્યાંથી પાછા ફરવાની ક્ષમતાનું પરીક્ષણ કરવાનો હતો.
5 જૂન 2024ના રોજ રાત્રે 8:22 વાગ્યે એટલાસ V રોકેટ દ્વારા અવકાશયાન લોન્ચ કરવામાં આવ્યું અને તે 6 જૂને રાત્રે 11:03 વાગ્યે સ્પેસ સ્ટેશન પર પહોંચ્યું. તે રાત્રે 9:45 વાગ્યે આવવાનું હતું, પરંતુ થ્રસ્ટરમાં સમસ્યા હતી. દિવ્ય ભાસ્કરના અહેવાલ મુજબ, સ્ટારલાઇનર અવકાશયાનના 28 રિએક્શન કંટ્રોલ થ્રસ્ટર્સમાંથી પાંચ નિષ્ફળ ગયા હતા. 25 દિવસમાં 5 હિલીયમ લીક પણ થયા. થ્રસ્ટર્સને પ્રોપેલન્ટ પહોંચાડવા માટે હિલિયમ ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આવી સ્થિતિમાં અવકાશયાનના સુરક્ષિત પાછા ફરવા અંગે ચિંતા હતી.
જો કે ડેટાનું વિશ્લેષણ કર્યા પછી નાસાએ નક્કી કર્યું કે સ્ટારલાઇનર અવકાશયાન સુનિતા અને બહવે સ્પેસએક્સને સ્પેસ સ્ટેશનમાં ફસાયેલા અવકાશયાત્રીઓને પાછા લાવવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી. સ્પેસએક્સનું ડ્રેગન અવકાશયાન દર થોડા મહિને ચાર અવકાશયાત્રીઓને સ્પેસ સ્ટેશન પર લઈ જાય છે, અને અગાઉના ક્રૂ સ્ટેશન પર પહેલેથી જ પાર્ક કરેલા તેમના અવકાશયાનમાં પાછા ફરે છે. જ્યારે સ્પેસએક્સે 28 સપ્ટેમ્બર 2024ના રોજ ક્રૂ-9 મિશન શરૂ કર્યું, ત્યારે તેમાં 4 અવકાશયાત્રીઓ પણ હતા, પરંતુ સુનિતા અને બચ માટે બે બેઠકો ખાલી રાખવામાં આવી હતી.
Splashdown confirmed! #Crew9 is now back on Earth in their @SpaceX Dragon spacecraft. pic.twitter.com/G5tVyqFbAu
— NASA (@NASA) March 18, 2025
તેમના આગમન પછી, સ્પેસ સ્ટેશનમાં પાર્ક કરેલું ક્રૂ-8, તેના અવકાશયાનમાં પૃથ્વી પર પાછું ફર્યું. 15 માર્ચે સ્પેસએક્સે 4 અવકાશયાત્રી સાથે ક્રૂ-10 મિશન લોન્ચ કર્યું. આ અવકાશયાત્રીઓ 16 માર્ચે સ્પેસ સ્ટેશન પર પહોંચ્યા. હવે, ક્રૂ-9ના ચાર અવકાશયાત્રી સપ્ટેમ્બરમાં ક્રૂ-10ના અવકાશયાત્રીઓને જવાબદારીઓ સોંપ્યા પછી તેમના અવકાશયાનમાં સ્પેસ સ્ટેશન પર પાછા ફરશે. એલોન મસ્કની કંપની પાસે હાલમાં 4 ડ્રેગન અવકાશયાન છે. પ્રયત્ન, સ્થિતિસ્થાપકતા, સહનશક્તિ અને સ્વતંત્રતા. પાંચમું અવકાશયાન હાલમાં બનાવવામાં આવી રહ્યું છે.
We’re getting our first look at #Crew9 since their return to Earth! Recovery teams will now help the crew out of Dragon, a standard process for all crew members after returning from long-duration missions. pic.twitter.com/yD2KVUHSuq
— NASA (@NASA) March 18, 2025
આ પાંચમા અવકાશયાનનો ઉપયોગ ક્રૂ-10 માટે થવાનો હતો, પરંતુ ઉત્પાદનમાં વિલંબને કારણે નાસાએ ક્રૂ-10 મિશન ફેબ્રુઆરીથી માર્ચના અંત સુધી મુલતવી રાખ્યું. જો કે, ક્રૂ-9 પાછા લાવવામાં વિલંબ થવાને કારણે નાસાએ પાછળથી ક્રૂ-10 માટે જૂના એન્ડ્યુરન્સ અવકાશયાનનો ઉપયોગ કરવાનું નક્કી કર્યું. આ વિલંબનું એક કારણ રાજકીય પણ હોવાનું કહેવાય છે. ગયા વર્ષે મસ્કે સુનિતા વિલિયમ્સ અને બૂચ વિલ્મોરને સમયપત્રક પહેલાં ઘરે પાછા ફરવામાં મદદ કરવાની ઓફર કરી હતી, પરંતુ તેમનો દાવો છે કે બાઇડેન વહીવટીતંત્રે તેનો ઇનકાર કરી દીધો હતો.
They’re on their way! #Crew9 undocked from the @Space_Station at 1:05am ET (0505 UTC). Reentry and splashdown coverage begins on X, YouTube, and NASA+ at 4:45pm ET (2145 UTC) this evening. pic.twitter.com/W3jcoEdjDG
— NASA (@NASA) March 18, 2025
મસ્કે કહ્યું- “બંને અવકાશયાત્રીઓને રાજકીય કારણોસર અવકાશ સ્ટેશન પર છોડી દેવામાં આવ્યા હતા, જે સારું નથી.” ડ્રેગન કેપ્સ્યુલ ફ્રીડમ અલગ થયાથી લઈને દરિયામાં લેન્ડ થવા સુધી લગભગ 17 કલાક લાગ્યા. 18 માર્ચે સવારે 8:35 વાગ્યે સ્પેસક્રાફ્ટ હેચ થયું, એટલે કે દરવાજો બંધ થઈ ગયો. 10:35 વાગ્યે અવકાશયાન અનડોક થયું, એટલે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પેસ સ્ટેશનથી અલગ થઈ ગયું.
ડીઓર્બિટ બર્ન 19 માર્ચે સવારે 2:41 વાગ્યે શરૂ થયું. એટલે કે, અવકાશયાનનું એન્જિન ભ્રમણકક્ષાથી વિરુદ્ધ દિશામાં ફાયર કરવામાં આવ્યું. જેના કારણે અવકાશયાન પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશ્યું અને સવારે 3:27 વાગ્યે ફ્લોરિડાના દરિયાકાંઠે સ્પ્લેશડાઉન (પાણીમાં લેન્ડ) થયું. ક્રૂ-9 મિશનમાં કુલ 4 અવકાશયાત્રીઓ સુનિતા વિલિયમ્સ અને બચ વિલ્મોર ઉપરાંત નિક હેગ અને એલેક્ઝાન્ડર ગોર્બુનોવ પૃથ્વી પર પાછા ફર્યા છે.
