26 ફેબ્રુઆરીના રોજ મહાકુંભ તેના અંતિમ અઠવાડિયામાં પ્રવેશ કરી રહ્યો છે, ત્યારે સૌરમંડળના તમામ સાત ગ્રહો ભારતના રાત્રિના આકાશમાં દેખાશે, જે એક દુર્લભ અને અનોખી ખગોળીય ઘટના છે. જેમ જેમ મહાકુંભ 2025ની સમાપ્તિ નજીક આવી રહી છે, તેમ તેમ આકાશમાં એક દુર્લભ ખગોળીય ઘટના ચાલી રહી છે. સૌરમંડળના બધા સાત ગ્રહો જોવા મળી રહ્યા છે. આપણા સૌરમંડળના બધા 7 ગ્રહો- બુધ, શુક્ર, મંગળ, ગુરુ, શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુન- ભારતમાંથી રાત્રિના આકાશમાં દેખાશે.
જાન્યુઆરી 2025માં શુક્ર, મંગળ, ગુરુ, શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુનની દૃશ્યતા સાથે શરૂ થયેલી આ ગ્રહોની પરેડ ફેબ્રુઆરીમાં સમાપ્ત થશે જ્યારે બુધ પણ આ લાઇનઅપમાં સામેલ થશે. આ ઘટના 28 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ તેની ટોચ પર પહોંચશે, જ્યારે બધા સાત ગ્રહો સૂર્યની એક બાજુ સીધી રેખામાં હશે. આવી ઘટનાઓનું વર્ણન કરવા માટે ‘Planetary Alignment’ એટલે કે ગ્રહોનું સંરેખણ શબ્દનો ઉપયોગ ઘણીવાર બોલચાલમાં થાય છે, જો કે તેની કોઈ કડક વૈજ્ઞાનિક વ્યાખ્યા નથી. તે સામાન્ય રીતે રાત્રિના આકાશમાં એકસાથે અનેક ગ્રહોની દૃશ્યતાનો ઉલ્લેખ કરે છે.
આ ગ્રહ પરેડ દરમિયાન નિરીક્ષકો કોઈપણ દ્રષ્ટિ સહાય વિના પાંચ ગ્રહો જોવાની અપેક્ષા રાખી શકે છે: બુધ, શુક્ર, મંગળ, ગુરુ અને શનિ. જો કે, યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુન ઝાંખા હોવાથી તેમને જોવા માટે દૂરબીન અથવા ટેલિસ્કોપની જરૂર પડે છે. અવલોકન માટેનો શ્રેષ્ઠ સમય સૂર્યાસ્ત પછી સંધ્યાકાળનો સમય અથવા સૂર્યોદય પહેલાંનો સમય હોય છે જ્યારે ગ્રહો આકાશમાં ઊંચા સ્થાને હોય છે. ખગોળશાસ્ત્રીઓના મતે ઓગસ્ટ 2025ના મધ્યમાં આવું જ દૃશ્ય જોવાની બીજી તક મળશે જ્યારે છ ગ્રહો સવારના આકાશમાં દેખાશે.
ખાસ કરીને જ્યારે યુરેનસ અને નેપ્ચ્યુનને નરી આંખે જોવા મુશ્કેલ હોઈ શકે છે, તેમ છતાં તેમને સારી પરિસ્થિતિઓ અને સાધનો સાથે જોઈ શકાય છે. દર ચાર વર્ષે ત્રણ પવિત્ર સ્થળો- હરિદ્વાર, ઉજ્જૈન અને નાસિકમાં અને દર 12 વર્ષે પ્રયાગરાજમાં યોજાતા આ કાર્યક્રમે લાખો યાત્રાળુઓને આકર્ષ્યા છે જેઓ માને છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવાથી જીવન અને મૃત્યુના ચક્રમાંથી મુક્તિ મળે છે.
