ધાર્મિક-દુનિયા

હનુમાન ચાલીસ છે મેનેજમેન્ટની પાઠશાળા, જો આ રીતે વાંચશો તો સફળતા તમારાથી કયારેય નહીં થાય દૂર

શ્રી હનુમાન ચાલીસામાં છુપાયેલા છે મેનેજમેન્ટના સૂત્રો, જાણો રસપ્રદ માહિતી: હનુમાનજી એવા દેવ છે જે પોતાના ભક્તોની પ્રાર્થનાઓ ગમે ત્યારે અને ગમે ત્યાં સાંભળે છે, જયારે તેમનો ભક્ત દુવિધામાં કે કોઈ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ જાય ત્યારે હનુમાન દાદાનું નામ લેવાથી જ તેમના સંકટ દૂર થાય છે, એની એટલે જ તો તેમને સંકટ મોચન દેવ તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે. હનુમાન ચાલીસાના પાઠ પણ આપણે નિત્ય કરતા હોઈએ છીએ, હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરવાથી આપણા ઘણા સંકટો દૂર થતા હોવાનું તો આપણે જાણીએ જ છીએ પરંતુ શું તમે જાણો છો કે હનુમાન ચાલીસામાં મેનેજમેન્ટના પણ ઘણા પાઠ શીખવવામાં આવ્યા છે. સૌ પ્રથમ હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરીએ અને પછી કેવી રીતે હનુમાન ચાલીસ મેનેજમેન્ટ શીખવે છે તે જોઈએ.

Image Source

સંપૂર્ણ હનુમાન ચાલીસા

દોહા : શ્રી ગુરુ ચરણ સરોજ રજ નિજમન મુકુર સુધારિ | વરણૌ રઘુવર વિમલયશ જો દાયક ફલચારિ || બુદ્ધિહીન તનુજાનિકૈ સુમિરૌ પવન કુમાર | બલ બુદ્ધિ વિદ્યા દેહુ મોહિ હરહુ કલેશ વિકાર્ ||

ધ્યાનમ્: ગોષ્પદીકૃત વારાશિં મશકીકૃત રાક્ષસમ્ | રામાયણ મહામાલા રત્નં વંદે અનિલાત્મજમ્ || યત્ર યત્ર રઘુનાથ કીર્તનં તત્ર તત્ર કૃતમસ્તકાંજલિમ્ | ભાષ્પવારિ પરિપૂર્ણ લોચનં મારુતિં નમત રાક્ષસાંતકમ્ ||

ચૌપાઈ: જય હનુમાન જ્ઞાન ગુણ સાગર | જય કપીશ તિહુ લોક ઉજાગર || 1 || રામદૂત અતુલિત બલધામા |અંજનિ પુત્ર પવનસુત નામા || 2 || મહાવીર વિક્રમ બજરંગી | કુમતિ નિવાર સુમતિ કે સંગી ||3 ||

કંચન વરણ વિરાજ સુવેશા | કાનન કુંડલ કુંચિત કેશા || 4 || હાથવજ્ર ઔ ધ્વજા વિરાજૈ | કાંથે મૂંજ જનેવૂ સાજૈ || 5|| શંકર સુવન કેસરી નંદન | તેજ પ્રતાપ મહાજગ વંદન || 6 || વિદ્યાવાન ગુણી અતિ ચાતુર | રામ કાજ કરિવે કો આતુર || 7 ||

પ્રભુ ચરિત્ર સુનિવે કો રસિયા | રામલખન સીતા મન બસિયા || 8|| સૂક્ષ્મ રૂપધરિ સિયહિ દિખાવા | વિકટ રૂપધરિ લંક જરાવા || 9 || ભીમ રૂપધરિ અસુર સંહારે | રામચંદ્ર કે કાજ સંવારે || 10 || લાય સંજીવન લખન જિયાયે |

Image Source

શ્રી રઘુવીર હરષિ ઉરલાયે || 11 || રઘુપતિ કીન્હી બહુત બડાયી | તુમ મમ પ્રિય ભરતહિ સમ ભાયી || 12 || સહસ વદન તુમ્હરો યશગાવૈ | અસ કહિ શ્રીપતિ કંઠ લગાવૈ || 13 || સનકાદિક બ્રહ્માદિ મુનીશા |

નારદ શારદ સહિત અહીશા || 14 || યમ કુબેર દિગપાલ જહાં તે | કવિ કોવિદ કહિ સકે કહાં તે || 15 || તુમ ઉપકાર સુગ્રીવહિ કીન્હા | રામ મિલાય રાજપદ દીન્હા || 16 || તુમ્હરો મંત્ર વિભીષણ માના | લંકેશ્વર ભયે સબ જગ જાના || 17 ||

યુગ સહસ્ર યોજન પર ભાનૂ | લીલ્યો તાહિ મધુર ફલ જાનૂ || 18 || પ્રભુ મુદ્રિકા મેલિ મુખ માહી | જલધિ લાંઘિ ગયે અચરજ નાહી || 19 || દુર્ગમ કાજ જગત કે જેતે | સુગમ અનુગ્રહ તુમ્હરે તેતે || 20 || રામ દુઆરે તુમ રખવારે | હોત ન આજ્ઞા બિનુ પૈસારે || 21 ||

સબ સુખ લહૈ તુમ્હારી શરણા | તુમ રક્ષક કાહૂ કો ડર ના || 22 || આપન તેજ તુમ્હારો આપૈ |તીનોં લોક હાંક તે કાંપૈ || 23 ||ભૂત પિશાચ નિકટ નહિ આવૈ |મહવીર જબ નામ સુનાવૈ || 24 ||નાસૈ રોગ હરૈ સબ પીરા | જપત નિરંતર હનુમત વીરા || 25 ||

સંકટ સેં હનુમાન છુડાવૈ | મન ક્રમ વચન ધ્યાન જો લાવૈ || 26 || સબ પર રામ તપસ્વી રાજા | તિનકે કાજ સકલ તુમ સાજા || 27 || ઔર મનોરધ જો કોયિ લાવૈ | તાસુ અમિત જીવન ફલ પાવૈ || 28 || ચારો યુગ પરિતાપ તુમ્હારા | હૈ પરસિદ્ધ જગત ઉજિયારા || 29 ||

સાધુ સંત કે તુમ રખવારે | અસુર નિકંદન રામ દુલારે || 30 || અષ્ઠસિદ્ધિ નવ નિધિ કે દાતા | અસ વર દીન્હ જાનકી માતા || 31 || રામ રસાયન તુમ્હારે પાસા | સાદ રહો રઘુપતિ કે દાસા || 32 || તુમ્હરે ભજન રામકો પાવૈ | જન્મ જન્મ કે દુખ બિસરાવૈ || 33 ||

અંત કાલ રઘુવર પુરજાયી | જહાં જન્મ હરિભક્ત કહાયી || 34 || ઔર દેવતા ચિત્ત ન ધરયી | હનુમત સેયિ સર્વ સુખ કરયી || 35 || સંકટ કટૈ મિટૈ સબ પીરા | જો સુમિરૈ હનુમત બલ વીરા || 36 || જૈ જૈ જૈ હનુમાન ગોસાયી | કૃપા કરો ગુરુદેવ કી નાયી || 37 || જો શત વાર પાઠ કર કોયી | છૂટહિ બંદિ મહા સુખ હોયી || 38 ||

જો યહ પડૈ હનુમાન ચાલીસા | હોય સિદ્ધિ સાખી ગૌરીશા || 39 || તુલસીદાસ સદા હરિ ચેરા | કીજૈ નાથ હૃદય મહ ડેરા || 40 ||

દોહા: પવન તનય સંકટ હરણ – મંગળ મૂરતિ રૂપ્ | રામ લખન સીતા સહિત – હૃદય બસહુ સુરભૂપ્ || સિયાવર રામચંદ્રકી જય | પવનસુત હનુમાનકી જય |

Image Source

ગુરુ વિના જ્ઞાન નહિ: શ્રી ગુરુ ચરણ સરોજ રજ નિજમન મુકુર સુધારિ, વરણૌ રઘુવર વિમલયશ જો દાયક ફલચારિ || બુદ્ધિહીન તનુજાનિકૈ સુમિરૌ પવન કુમાર, બલ બુદ્ધિ વિદ્યા દેહુ મોહિ હરહુ કલેશ વિકાર્ || હનુમાન ચાલીસાની શરૂઆતમાં જ દોહામાં ગુરુનો મહિમા છુપાયેલો છે, કહેવામાં આવ્યું છે કે: “પોતાના ગુરુના ચરણોની ધૂળથી હું મારા મન્ના દર્પણને સાફ કરું છું.:  જીવનમાં જો સાચા ગુરુ તમને નથી મળતાં તો તમે જીવનમાં ક્યારેય આગળ નથી વધી શકતા, સફળતા મેળવવા માટે ગુરુનું માર્ગદર્શન અત્યંત આવશ્યક છે. પોતાના માતા પિતા જીવનના પહેલા ગુરુ છે એ તમને જે રીતે આગળ વધતા જોવા માંગે છે એવું બીજું કોઈ નથી ઇચ્છતું. ભગવાન દત્તાત્રેય જેની પાસેથી જ્ઞાન મળતું એને પોતના ગુરુ માનતા. માટે સફળતા મેળવવા માટે ગુરુ પહેલું પગથિયું છે.

પહેરવેશનો રાખવો ખ્યાલ: કંચન વરણ વિરાજ સુવેશા | કાનન કુંડલ કુંચિત કેશા || એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે ફર્સ્ટ ઇમ્પ્રેશન ઇઝ લાસ્ટ ઇમ્પ્રેશન. પણ આ વાત હનુમાન ચાલીસામાં બહુ પહેલા જ જણાવી દેવામાં આવી હતી, વ્યક્તિની ઓળખ તેના પહેરવેશથી પણ થતી હોય છે. માણસે પોતાના ડ્રેસઅપનું ધ્યાન બરાબર રાખવું જોઈએ, આ ચોપાઈમાં પણ એજ વાત છે કે તમારું શરીર સોનાની જેમ ચમકતું હોય, તમારા વાળ વ્યવસ્થિત હોય. માટે સફળતા મેળવવા માટે વ્યવસ્થિત દેખાવવું પણ ખુબ જરૂરી છે.

ફક્ત ડિગ્રી નહિ જ્ઞાન પણ છે જરૂરી:વિદ્યાવાન ગુણી અતિ ચાતુર | રામ કાજ કરિવે કો આતુર || હનુમાન ચાલીસામાં હનુમાનજીના ઉદાહરણ દ્વારા જ સમજાવવામાં આવ્યું છે કે હનુમાન જી વિદ્યાવાન હતા, ગુણોથી સંપન્ન હતા અને ચાતૃ પણ હતા સાથે ભગવાન રામની સેવા કરવા માટે હંમેશા તટપર રહેતા. માણસે માત્ર ડિગ્રી ધરી જ ના હોવું જોઈએ, સાથે તેનામાં ગુણ અને ચતુરતા પણ હોવી જ જોઈએ, આપણે ઘણા લોકોને જોયો છે જેમની પાસે ડિગ્રી તો ઘણી મોટી મોટી હોય છે પણ જ્ઞાનનો અભાવ જોવા મળે છે. માણસે સર્વગુણ સંપન્ન હોવું જોઈએ.

સારા શ્રોતા પણ બનવું: પ્રભુ ચરિત્ર સુનિવે કો રસિયા | રામલખન સીતા મન બસિયા હનુમાન ચાલીસાની આ ચોપાઈમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પ્રભુ શ્રી રામ ચરતીને સાંભળવા હનુમાનજી આતુર રહેતા હતા અને તેના કારણે જ તે રામ લક્ષ્મણ અને સીતાના મનમાં વસ્યા હતા. આ ચોપાઈમાં એ સ્પષ્ટ સમજાય છે કે માણસે આગળ વધવા માટે સારા શ્રોતા પણ બનવું પડે, સામેના વ્યક્તિની વાતને સાંભળવી પણ જોઈએ.

Image Source

ક્યાં કેવો વ્યવહાર કરવો એ પણ જરૂરી છે: સૂક્ષ્મ રૂપધરિ સિયહિ દિખાવા | વિકટ રૂપધરિ લંક જરાવા || હનુમાનજીએ જ્યાં જરૂર પડી ત્યાં એ પ્રકારનું કામ કર્યું છે. અશોક વાટિકામાં સીતા સમક્ષ સૂક્ષ્મ રૂપ ધારણ કર્યું તો લંકામાં વિકટ રૂપ ધરાણ કરીને લંકાને સળગાવી, એમ માણસે પણ જ્યાં જે પ્રકારની જરૂર હોય એ પ્રકારનો વ્યવહાર કરવો જોઈએ.

સારા સલાહકાર પણ બનવું: તુમ્હરો મંત્ર વિભીષણ માના | લંકેશ્વર ભયે સબ જગ જાના || હનુમાનજીના મંત્રને વિભીષણે પણ માણ્યો હતો અને લકેશ્વર સાથે આખા જગતે તેને જાણ્યો એમ આપણે પણ જીવનમાં આગળ વધવા માટે સારા સલાહકાર બનાવની જરૂર છે. આપણા અહંને બાજુ ઉપર મૂકી જે પણ વ્યક્તિને આપણી સલાહની જરૂર હોય તેને આપવી જોઈએ.